Liên tục Đời viễn dương.

Mặc dù, họ làm thuyền viên trên các đội tàu của ngành thủy sản, xăng dầu, lương thực, của các Cty chuyển vận biển như: Hải Phòng SHIP, VIETCO- SHIP

K. Xây nhà cao nhất thành thị bây giờ là người trên bờ. Thủy thủ P. - Điện trưởng tàu V. Người ta cồn cào khát khao lục địa: Thèm một mặt bằng kiên cố không dao động dưới chân mình; thèm nghe cả tiếng láng giềng cãi nhau; thèm nhìn thấy một “bóng hồng”, trong khi mùa xuân đã về, vẫn lang thang nơi góc bể chân trời.

Biết người ta ganh tị. Có điều nghe tưởng nghịch lý: Cuộc sống vật chất mỗi lần xuất ngoại của những nhà đi biển triệu phú ấy đôi lúc không khác “cái bang” - từ của TH. Hiện tại, đời viễn dương không còn là đề tài bàn tán từ trong nhà ra ngoài phố, mà chỉ còn lại những kỷ niệm của một thời đã qua. Anh N. Chả trách bọn con nít vẫn cứ hát: “Đẹp giai đi bộ không bằng anh rỗ đi “doa” (xe đạp Peugeot), Anh rỗ đi “doa” không bằng anh già đi Cup, Anh già đi Cup không bằng anh cụt VOSCO”.

Phần lớn còn lại bỗng thấy mình thành gà công nghiệp trên lục địa. Họ đã chết cùng với tàu Vàm Cỏ 12 trên biển Quy Nhơn, tàu GARNET trên kênh đào Suez. Thỏ! K. Gọi cái đùi gà chặt cho cả nhà, khiến cô chủ quán luôn miệng dạ ran. Tục ngữ biển nói: “Biển không thích những con tàu không thể chìm”. Tàu Sunrise của Công ty Cổ phần chuyển vận biển Việt Nam.

Nghe thấy giọng quát nạt thống khổ của ông láng giềng trước lời xin tiền thấm đẫm nước mắt của thằng con mua sách vở: “Nhà này không phải kho tiền! Mày cứ làm như bố mày ở VOSCO ấy!”. Đã bao lăm lần, H. Nhiều người tin rằng họ có khả năng biến cái không thể trở thành có thể, như đưa cả đàn con cháu từ nông thôn ra thành phố.

Là một cô giáo cấp II, con bà bán hàng tạp phẩm chợ Sắt. Họ còn may đó! Có đến hàng chục thuyền viên muốn ném đi cả trăm, ngàn cục vàng cũng không được nữa. Trong các gia đình thường thường bậc trung thành phố, người ta dùng dàn âm thanh lập thể, chứ không xài máy quay đĩa “mét hai”.

M. Họ mặc quần bò, áo lông, chân đi giày Adidas, tay đeo đồng hồ Seiko, miệng nhai kẹo cao su và có lúc tiêu tiền Mỹ! Trong các quán ăn, ai nói to nhất, giọng khinh bạc nhất, kiểu cách quê mùa, có nhẽ là họ.

Sĩ quan đội tàu xuất thân từ những thành phần căn bản, tốt nghiệp các trường đại học hàng hải trong và ngoài nước. Còn P. Nhà người ta chẳng có gì. Chỉ cười nhạt. Vị nó đập vào mắt. Ngày nay, ăn nhiều mì chính người ta khuyến cáo có thể gây bệnh ung thư.

Huống hồ kẻ đi biển bất đắc dĩ. H. Còn là thợ may phố huyện nghèo kiết, H. Buổi sáng, người ta xếp hàng ăn phở mậu dịch “không người lái”, H. Là hàng chục thuyền viên khác phải hầu tòa vì tội danh hao hao. Của Việt Nam ra nước ngoài, khẳng định chủ quyền quốc gia trên các lãnh hải Việt Nam. Giấc mơ làm giàu bằng đường buôn lậu của nhiều thuyền viên tự động vỡ vạc. Nhịn ăn cái bắp ngô Nhật, có thể mua thêm bộ quần áo cũ về nước cho thằng em mặc đi gặp người tình.

Còn táo Tây thì bán đầy ngoài chợ cạnh gánh hàng rau. “Đổi đời”. Các kiểu Cty thương nghiệp, nhập vào các kiểu ô tô đời mới, để mời mọc các kiểu người tiêu dùng. Cái thời hoàng kim tha lôi ồ ạt hàng “second- hand” thượng vàng hạ cám từ nước ngoài về Việt Nam thu bộn tiền cũng chấm dứt, chẳng cần hoạt động ngăn chặn của công an và thương chính.

Thế nhưng điều bất hạnh nhất của người đi biển: Không phải bao giờ hạnh phúc cũng đến với họ nhiều như tiền nong. Còn mấy thằng “đi” bì thư, thì hết Nhật lại Hong Kong, chẳng thấy giáo huấn “Hoa thơm cho mỗi người hưởng một tí”! Hoa thơm? Thế nhưng đi biển là nghề hiểm nguy, vất vả, không đơn giản là một cuộc dạo chơi nhẹ nhõm, lại hái ra tiền, như các độc giả của những tiểu thuyết hình sự đăng tải nhiều kỳ trên báo thường bị ngộ nhận.

Thời gian đã tẩy bỏ lớp vàng mạ (sản phẩm dị kì của một tuổi lịch sử) cuộc thế viễn dương, để nghề đi biển hiện ra đúng với bản tính của nó - một nghề nguy hiểm nặng nhọc. Đi hỏi vợ bằng 2 chiếc xe Toyota mượn của các sếp làm náo động cả phố xá. , Họp thành từng lớp đặc biệt, tục gọi là những “VOSCO”. Không được thiên thời, đại lợi, nhân hòa, hết thảy các Cty tàu địa phương chết đuối.

H. “Đêm trước hết trong khách sạn - A kể với bạn - Anh ấy không hỏi tao sống thế nào, chỉ thắc mắc mãi sao giá vàng lên nhanh thế. Quan niệm về một lối sống vật chất cực đoan của nhiều thuyền viên đã làm bùng nổ những tấn thảm kịch gia đình.

Giấc mơ thời bao cấp  Hồi đầu những năm 80, đối với nhiều người dân phố Cầu Đất, thành phố Hải Phòng, sự kiện mỗi ngày H - một cư dân của họ, dùng hết nửa bao thuốc lá “3 số” (vừa hút vừa làm “công tác đối ngoại”) bị xem là thói xa hoa khủng khiếp.

Mỗi khi tàu từ Nhật về H. Thế mà T. Đi tàu trở nên trách nhiệm  Một sáng mùa đông, nhà tôi có khách. Trước hết là giấu tiền, vàng xuống tàu.

Đến khi H. Kể trên. Buổi chiều, H. “10 năm đi Nga không bằng 3 năm đi Đức. Đời hiện tại không được chứng kiến cảnh trong quán ăn, một “Vosco” mặt nhạt phèo móc trong túi ra cái lọ peneciline, cẩn thận rắc những hạt bột ngọt xuống bát phở, nghe rõ cả tiếng thở dài của vị thực khách ngồi bên, nên không thể hiểu câu ví: “Quý như là mì chính cánh!”.

V. P. “Ních” một bụng cơm, một bụng nước, lấy sức đi bộ lang thang cả chục cây số, có hôm trong tuyết lạnh âm 5 độ, để tha vác vài tấn hàng từ các bãi bán đồ cũ về tàu.

Cho H. Chẳng còn ai trằm trồ nữa trước những ngôi nhà 3 tầng của “lính” viễn dương. Người ta đổ xô ra cửa bàn tán, chỉ trỏ (không khen cô dâu, chú rể) khen chiếc xe đẹp! Hồi ấy, ở Hải Phòng có hơn 1.

K. Những cái tên như: Mũi Horn, Tam giác Quỷ, tha ma tàu bè. A - cô gái Hải Phòng có học, trẻ đẹp, nghe tin tàu chồng về Cảng Sài Gòn, vội bỏ công việc bế con đáp máy bay vào gặp chồng.

Trở nên một “VOSCO” (VOSCO - Cty Vận tải Biển Việt Nam - đã trở nên danh từ chung chỉ sự phong túc ở đô thị này). Thằng bé chẳng thể hiểu rằng để có cái nhà 3 tầng tường phủ dây leo, bố nó đã qua bao lăm quan ải.

Được bà mẹ vợ mai sau quàng cả 2 tay cô con gái “rượu” lên cổ. Thành thợ máy chấm dầu trên tàu, chủ nhân của một căn nhà 100m2 mặt phố, đầy ắp kẹo Tây, táo Tây, thì H.

Tam “bạc”  Thế nhưng không dễ mà được đi tàu. Vẫn sửng sốt sao có thể cõng cái tủ lạnh như con kiến tha hạt gạo leo lên cái thang dây đong đưa trên tàu! Rồi thì đến lúc giấu hàng, xong rồi mà lòng chưa yên, nửa đêm lại lục tục dậy kiếm tìm chỗ khác.

Thỉnh thoảng họ lại làm cả thành thị xôn xang bởi dám xây một cái nhà cao những 3 tầng. Nhà H. Cuộc chạy xuống tàu mới là khởi động! Còn phải chạy được đi đâu? Đi “tam giác vàng” (Hong Kong- Nhật Bản - Singapore) một tháng một chuyến, hàng Second-hand vừa nhặt vừa mua, vừa nhiều vừa rẻ? Hay đi Châu Âu 6 tháng một chuyến, ngắm trăng suông Địa Trung Hải và nếm mùi vịnh Biscay gào thét? Hiển nhiên, những cửa hàng ở cảng biển nước ngoài quyến rũ thủy thủ Việt Nam hơn là vẻ lãng mạn của biển cả! Chưa hết, chạy đi đâu xong lại chạy đi lâu.

Có số được thần tài ủng hộ, đúng hơn là có ông chú làm tổ chức bên ‘Thực phẩm”, chạy được một chân thủy thủ trên con tàu biển thẳng thớm đi về Hải Phòng - Hong Kong - Nhật Bản. Vợ H. Hồi H. Khối kẻ đổi đời thành giàu, rồi lại về “mo”, kiếm cái xe ôm ra đứng đầu đường.

S. Rất dễ nhận ra họ trên đường phố. Đủ làm khiếp vía kinh hồn cả những “sói biển” thực sự. Khi các cửa hàng ở những cảng biển nước ngoài không còn hấp lực mạnh mẽ như ngày xưa nữa, người ta bắt đầu cảm thấy khó chịu đựng được thêm nỗi khó nhọc gian khổ của đời thủy thủ, đã thế lại còn nguy cơ gặp cướp biển Somali, hoặc những trận bão bẻ con tàu gãy làm đôi.

“Đổ” xà phòng Camay, mì chính A-one và xích líp Nhật cho bà. Thủy thủ nhiều màu sắc hơn. Trong mắt xã hội Hải Phòng, H. Bị hải quan Hải Phòng khởi tố về tội buôn hàng lậu qua biên giới. Các tì thiếp bàn xinh đang nồng nhiệt rót bia rượu, bưng bê đặc sản cho chàng thủy thủ đập phá ở các bến cảng Việt Nam làm sao ngờ rằng thượng đế của họ mới vài hôm trước đã phải chia nhau từng can nước ngọt sinh hoạt và khao khát khi vớ được một mớ rau xanh, một mình ngồi ăn ngon lành như.

Mỗi Cty tàu có cả đạo quân hàng chục, hàng trăm thuyền viên dự trữ trên bờ, nhiều người sẵn sàng thà hoãn ngày cưới hơn là hoãn chuyến đi Nhật. Đến nhờ tôi nói hộ với sếp của H. Thế là H. , Con trai của một quan chức, chỉ đòi trầm mình(!) khiến cho cả tàu phải lấy thừng trói anh ta vào giường.

000 người như H. Chính họ là kẻ đầu têu cho cơn sốt đất một dạo của TPHCM. Vào gần vùng biển Việt Nam, nhận được điện nhà: “Bến động!”.

Thế nhưng H. T, một “Vosco” đi tàu S. Thuyền viên bị ném lên bờ, bị bỏ đói ở cảng biển nước ngoài.

- Quản trị tàu - nói: “Khổ nhất là gặp một ông bếp tàu “4C” (con cháu các cụ) nghề ngỗng lùn tịt, lại mới thấy biển đã say, cho xơi toàn bánh mì khô. Đến giờ P. Do đó, đi ra nước ngoài, họ bóp miệng tới từng cent (xu Mỹ) để dành mua đồ.

Mỗi năm họ mang từ nước ngoài về hàng chục vạn tấn thuốc trừ sâu, phân hóa học, cho người nông dân coi sóc mảnh ruộng của mình, hàng trăm vạn tấn sắt thép cho các công trình công nghiệp mọc lên trên khắp tổ quốc và họ lại đưa hàng triệu tấn gạo, than, dầu, nông sản, hải sản. H. Thế nhưng, những người đi biển là một bộ phận không thể thiếu được của nền kinh tế quốc dân.

Chuyến nào hàng thoát lên bờ, sau khi bị vặt từ trên tàu xuống cổng cảng, P. Uống bia Sapporo. Họ là niềm hãnh diện của cả làng mỗi khi về quê, là giấc mơ thời bao cấp của những kẻ nghèo. Vợ H. Ngày ấy vàng hiếm đến nỗi kẻ viết bài này hưởng lương kỹ sư, 5 năm không dính rượu chè, cờ bạc, nghiện hút, vẫn không mua nổi 1 chỉ vàng đeo ngón tay! Đấy là mới kể một mặt hàng rất nhân đức, mà “lính viễn dương” thì “đánh” từ xe máy đến cuộn chỉ.

Cái gì cũng có: Radio - quay đĩa National dài “mét hai” (1,2m), tivi Panasonic đen trắng, xe Honda đời 78 màu xanh ốc bươu, máy khâu “Con bướm” 5 ngăn và tủ lạnh Toshiba “Đầu gấu” 2 cửa.

Đi tàu trở nên bổn phận. Chưa bao giờ được đi tàu, trông biết là “rách”, vặc lại: “Thì lên bờ đi! Ai bắt ông khổ!”. P - một thanh niên gốc nông thôn cởi mở, chân chất, chỉ sau chục chuyến đi tàu đã xây nhà cao cổng kín, rồi nhốt chặt luôn ba má, vợ con, cả tâm hồn mình, cách ly với láng giềng và bạn bè.

Thời mở cửa với kinh tế thị trường mau chóng lật đổ tất cả giá trị vật chất đã làm xênh xang cho người thủy thủ.

- Kỹ sư điện Hàng hải thở than: “Tưởng nó (cán bộ tổ chức) là bạn học cũ, tàu về thì cũng chỉ “đi” “Ông già chống gậy” (Johnnie Walker) với thuốc 3 số, đúng nghĩa tặng quà! Thế là mới xuống tàu có hai chuyến, nó đã ném tao lên bờ. Ai đã đi biển không sống sót qua cảm giác: Đêm đến, giữa trời và biển như hai tổng thể vĩ đại úp chụp lên nhau, con người ở giữa thật là nhỏ bé, cô đơn kinh khủng trong cái cabine chật chội của mình.

Khoe rằng: Đã từng “đánh quả” từ Nhật Bản về 800 gói mì chính hiệu VESU, thắng 10 cây vàng. 3 năm đi Đức không bằng một lúc đi tàu”. Nhặt cất vỏ lon, để cho hàng xóm làm bơ đong gạo, hoặc bày tủ ly! H. V. Không phải đi tàu. Lại ngập mặt vào bán lấy tiền, mua “đỏ” (tiếng lóng chỉ vàng), mua “xanh” (đôla). Họ là “kiều” Việt! Nhưng họ đặc biệt thích các cô giáo cấp II, các cô thợ may xinh xinh, an nhàn, không yêu cầu làm ra tiền.

Suốt 3 năm học cấp I, thằng con của P. Chẳng dám mơ đến sờ vào ngón tay út của cô. Họ không có đủ anh tài, tri thức để giữ vị trí ngày xưa của mình trong thang tầng lớp ngày nay. Bởi thế, biển chỉ hài lòng những người anh dũng, thần kinh của họ phải chắc và dai như sợi dây cáp thuyền buồm, để chống chọi với thử thách hà khắc chẳng kém sóng gió. Xong rồi là lăn ra ngủ!”, không biết những giọt nước mắt tủi thân lặng lẽ của vợ.

Đã cho “đô” vào bao cao su rồi nuốt! Khi tàu cập bến nước ngoài P. Muốn xuống được tàu phải có sự đảm bảo bằng lý lịch, xác nhận bằng nhiều con dấu. Mặc bộ đồ “suvectômăng” giá 1 chỉ vàng, dắt vợ dắt con cũng đi ăn phở, nhưng là phở “chui”, không phải xếp hàng.

Họ nguyên là những bộ đội phục viên, dân chài, học trò các trường công nhân kỹ thuật đường biển và cả những người thiếu hẳn các điều kiện về thể chất, tinh thần, nhưng có “cây que”, nếu không thì phải có một ông chú bà bác thần thế nào đó để biến một anh thợ may trở nên thợ máy như H. Đấy chính là anh bạn thợ may H. Cô bạn đã an ủi A bằng cách dẫn ra nhiều gương gia đình thuyền viên quan hệ vợ chồng, cha con, anh em bị đồng tiền chen xấn xổ vào giữa, dẫn đến vợ chồng ly thân, anh em tự, bố con bất hòa.

H - cán bộ Đảng ủy Thủy sản Hạ Long được cơ quan cho xuống tàu đi Nhật “cải thiện”, hồi ức: “Say sóng ấy à! Giá có cục vàng to bằng hòn gạch ném đi để được lên bờ, cũng ném!”.

Không bao giờ dám dẫn bạn vào nhà, vì bố nó sợ mất của. Đi đêm lắm cũng có ngày gặp ma. Một số khôn ngoan, nhanh chân đầu tư tiền tài dành dụm kinh dinh nhà đất. Vòng quay khởi lại từ đầu. Vợ H. Đánh phấn cả ngày không còn bị xem là thói xa xỉ đáng ghét và mặc áo “suvectômăng” đi chơi phố thì bị xem là nhà quê! Xe Cub mất địa vị là tài sản độc quyền của dân tàu biển.

Vất hết hàng hóa buôn lậu xuống biển! Hôm ấy có nhiều đàn ông đã khóc. Có kẻ giấu kỹ đến mức quên giấu ở đâu! Tàu càng gần nhà, thần kinh càng căng: hải quan làm chặt hay lỏng? Bạn đã nhìn thấy đàn ông khóc bao giờ chưa? Tàu H. H. Bao giờ họ mới được hưởng đãi ngộ xứng đáng với những công sức của họ?. Nói với tôi: “Đôi lúc cũng giật mình sao lấy được vợ đẹp như thế!”.

Đại gia như Vinalines thì cũng nửa chìm nửa nổi. Họ trở thành nguồn đề tài vô tận để cho dân tình hích đàm tiếu đủ chuyện, đại loại: Vợ họ ngày thường mà cũng đánh phấn, con họ cầm gặm nguyên quả táo Tây, làm nghẹn ngào cả người nghe! Hiển nhiên, họ là khách được đón đợi của nhiều bà mẹ có con đến tuổi gả chồng.

Trước và sau P. Lợi nhuận siêu cấp mạ vàng thế cuộc thủy thủ. Một vị thuyền trưởng trải đời cảm thán giữa cuộc gặp mặt bạn bè: “Sướng gì cái đời chúng tao: tiền nong, tình bạc, sóng bạc!”.